OTONOM TAŞITLAR

141
OTONOM TAŞITLAR

1-Otonom taşıtlar nedir?

Otonom taşıtlar bir diğer deyişle sürücüsüz araçlar herhangi bir insan müdahalesine gerek duymadan çalışan, çevresindeki hareketleri algılayabilen ve bu hareketlere göre tepki gösteren araçlardır. Tüm bunlarıda çeşitli sensörler yardımıyla yaparlar.

Bu araç fikri ilk olarak 1939 yılında New York Dünya Fuarı’nda ortaya çıkmıştır. Endüstriyel tasarımcı olan Norman Bel Geddes’in otonom araç projesine dayanır. Günümüzde ise Ford, GM, Tesla, Lyft, Google akla gelen önemli üretici firmalardır.

2-Otonom taşıtlar nasıl çalışır? Hangi elemanları içerir?

 

Otonom araçlar hareketlerini sağlayabilmek amacıyla çeşitli teknolojiler ve sensörler kullanırlar. Bunlar;

Radar: Radyo dalgaları ile aracın çevresindeki nesnelerin hızlarını, yönlerini, mesafelerini ölçmeye yarayan 360 derece bir sistemdir.

Lidar: Radar sistemi ile benzer bir sistemdir. Radyo dalgaları yerine alzer darbeleri kullanılır. Radara göre daha yüksek çözünürlüğe sahiptir.

Şerit takip sistemi: Ön camdaki kameralar sayesinde araç şeridinde çıkarsa direksiyona gönderdiği titreşimler ile sürücüyü uyaran sistem.

Kızılötesi kameralar: İnsan gözüyle görünemeyen kızılötesi ışınları yola yönlendirir. Ön cama entegre edilmiş alıcılar vasıtası ile bu ışınların çarptığı objeleri algılayıp araç içi ekrana yansıtır.

Stereo kameralar: Aracın ön camında bulunan kameralar sayesinde yolun gerçek zamanlı görüntüleri çıkarılıyor. Bu görüntüler sayesinde yayaların konum ve hızlarından yola çıkarak birkaç saniye içinde nerede olucakları tahmin ediliyor. Böylelikle çarpışmalar önleniyor.

GPS: Aracın nerde olduğu ve nereye gideceği bilgileri bu sensör sayesinde algılanır.

Tekerlek kodlayıcıları: Tekerleklere monte edilen sensörler sayesinde aracın hızını ölçerler.

Şekil 3 Sensörler

 

Otonom araçlar, yazılımı yürütmek için yukardaki sensörlerin yanı sıra, aktüatörlere, karmaşık algoritmalara, makine öğrenim sistemlerine ve güçlü işlemcilere ihtiyaç duyarlar.

Otonom arabalar, aracın farklı yerlerinde bulunan çeşitli sensörlere dayalı olarak çevrelerinin bir haritasını oluşturur ve sürdürür. Radar sensörleri, yakındaki araçların konumunu izler. Video kameralar trafik ışıklarını algılar, yol işaretlerini okur, diğer araçları takip eder ve yayaları bulur. Lidar sensörleri, mesafeleri ölçmek, yol kenarlarını tespit etmek ve şerit işaretlerini belirlemek için otomobilin çevresindeki lazer darbelerini yansıtır. Tekerleklerdeki ultrasonik sensörler, park ederken bordürleri ve diğer araçları algılar.

Gelişmiş yazılım daha sonra tüm bu duyusal girdileri işler, bir yol çizer ve hızlanmayı, frenlemeyi ve direksiyonu kontrol eden aracın aktüatörlerine talimatlar gönderir. Sabit kodlanmış kurallar, engellerden kaçınma algoritmaları, tahmine dayalı modelleme ve nesne tanıma, yazılımın trafik kurallarını izlemesine ve engelleri aşmasına yardımcı olur.

3-Otonom araç seviyeleri nelerdir?

 

Otomotiv mühendisleri derneği (SAE) tarafından otonom araç sektöründe ortak bir referans oluşturmak için hazırlanmış 6 seviye bulunur. Seviye 0, 1, 2 kısmında bulunan araçlarda sürücü olarak insan görevlidir ve yasal mevzuatı oluşturulmuştur. Seviye 3, 4, 5 araçlarda ise otomatik pilot sistemi vardır ve pek çok ülkede kullanımı yasal değildir.

 

Seviye 0: Bu seviyede otomasyon teknolojisi kullanılmaz. Vites arttırma, hızlanma, yönlendirme araç sürücüsüne aittir.

Seviye 1: Bu seviyede şerit takip sistemi, fren asistanı, hız sabitleyici gibi temel sürücü yardımları bulunur.

Seviye 2: Hızlanma, yavaşlama ve direksiyon kontrolü gibi temel fonksiyonlar araç tarafından kontrol edilebilse de çevresel koşulların takibini hala sürücü kontrol eder.

Seviye 3: Bu seviye araçlar yola çıkan engeller karşısında frenleme yapabilme yeteneğine sahiptirler ancak olası bir durumda sürücü müdahalesi zorunlu kılınıyor.

Seviye 4: Bu seviyede sürüşün tüm yönlerini otonom sistem kontrol eder ancak gerekli tüm olumsuz senaryolara hazırlanamadığı için yüzde yüz başarı hala sağlanamamıştır.

Seviye 5: Aracın sürücü müdahalesi olmadan bütün olumsuz koşullarda sürüşe devam edebilmesi planlanan seviyedir. Üzerindeki çalışmalar hala devam etmektedir.

Şekil 4 Araç seviyeleri

4-Otonom araçların faydaları nelerdir?

 

Rahatlık ve yaşam kalitesini en üst seviyelere çıkarması planlanan otonom araçlar yaşlılar ve bedensel engelliler için son derece kullanışlı olacaktır. Ancak bu araçları gerçek vaadi, CO2 emisyonunu önemli ölçüde düşürmektir.

 

Şekil 5 Otonom araçların faydaları

Bir cevap yazın